Eglise de Chanet: 2010

Het kerkje van Chanet heeft de tijd op wonderbaarlijke wijze getrotseerd.
Het dorpje is al lang uit de geschiedenis verdwenen, maar het kerkje staat er nog steeds.
Voor mij is het een toonbeeld van de kracht van simpele waarden en waarheden.

In deze, onze, tijden van chaos, transformatie en katharsis is het goed om te rade te gaan bij vertrouwde tradities uit ons verleden die ons kunnen helpen om beter uit deze woelige periode te komen.

Mindfulness, een techniek geleend uit het (zen)boeddhisme, is een prima start om weer contact met ons innerlijke zelf te krijgen.
Bidden is een beproefde methode om ons innerlijk in contact te brengen met het goddelijke in, om en boven ons.
Verder zal in de maatschappelijke relaties, ook en vooral in de kleinmenselijke en dagelijkse verhoudingen weer het fundamentele gebod van Naastenliefde -tegenwoordig in navolging van Karen Armstrong ook wel aangeduid met Compassion- een uitgangspunt moeten worden. Dit fundamentele sociaal en menselijk gebod is terug te vinden in alle grote wereldgodsdiensten.
Het is het enig mogelijke antwoord op het verwoestende consumentisme, egocentrisme en
asociaal individualisme die de kernwaarden lijken uit te maken van de huidige "samen"leving.

Een herwaardering van kleinere maatschappelijke en politieke verbanden, met een economie die weer op kleine menselijke maat is gestoeld, is voor mij een duidelijk
en noodzakelijk gevolg.

Menselijke maat en compassie.
In Godsnaam.

Op 2836 kilometer afstand van Chastres/Eglise de Chanet ligt de Turkse havenplaats Iznik, een plaats met een rijke historie.

Nadat de Romeinen bij het edict van Milaan de Christenen definitief godsdienstvrijheid verleenden, dat was in 313, werd in Iznik, dat toen Nicea heette een beroemd concilie gehouden. Bij dat concilie van 325 werd de tekst van de geloofsbelijdenis, het Credo, vastgelegd voor de hele Christelijke wereld.

Verder werd de datum voor eerste Paasdag vastgelegd; er werd aangesloten bij de in die gebieden

populaire maancultus. Pasen wordt sinds deze bijeenkomst vastgesteld op de eerste zondag na de eerste volle maan van de lente. In tegenstelling tot Kerstmis dus een variabele datum.

Dit vroege Christendom kon zich nu, na de door Rome verleende vrijheden, vrijer gaan ontplooien.

Maar eerst werd nog wel de jongen Neophytus door de Romeinen vermoord, rond 302. In deze periode stonden Christenen gelijk aan rebellen en mochten gedood worden.

citaat (met toestemming van www.heiligen.net ):

Neofytus van Nicea, martelaar; † 302.
Feest 21 & 22 januari.
Hij moet geboren zijn rond 286. Van jongs af aan was hij begiftigd met wondermacht: hij deed water uit rotsen ontspringen en wekte zijn overleden moeder weer tot leven. Hij liet zich leiden door een duif naar een eenzame plaats op de Olympus; daar verjoeg hij een leeuw uit zijn hol om er zelf te gaan wonen. Toen hij hoorde dat op last van keizer Diocletianus (284-305) heftige christenvervolgingen waren uitgebroken, keerde hij uit solidariteit met zijn vervolgde geloofsgenoten terug naar zijn vaderstad Nicea.
Hij werd prompt gearresteerd, gegeseld en in de gevangenis gegooid. Vervolgens wierp men hem in een vuuroven, maar daar kwam hij weer levend uit. Toen werd hij als voedsel aan een hongerige leeuw voorgeworpen, maar het dier bleef grommend om hem heen draaien zonder hem ook maar enig letsel aan te doen. Bij nader toezien herkende hij het dier dat hij destijds uit zijn hol had verjaagd: hij bood zijn verontschuldigingen aan en gaf hem toestemming weer bezit te nemen van zijn oude verblijfplaats. Tenslotte werd hij om het leven gebracht doordat men zijn hart met een speer doorboorde. Op dat moment was hij vijftien jaar oud.
Op de plaats waar hij werd gedood, aan de oever van het meer van Nicea/Iznik, werd ter nagedachtenis van hem een kerk gebouwd. Vermoedelijk dateerde de basilica uit de vierde of vijfde eeuw a.D.
Deze kerk verdween in het meer tijdens een van de vele aardbevingen die de streek troffen, vermoedelijk in 740. De bewoners van het havenstadje hebben de kerk niet meer herbouwd, vanwege zijn vrijwel onbereikbare ligging in het meer.
Sindsdien raakte het kerkje steeds meer in de vergetelheid, zij het dat er enkele documenten zijn waarin naar het gebouw en zijn beschermheilige werd verwezen. Maar een tastbaar overblijfsel was nergens meer te vinden. En dat klopt.
Tot 2014...
In januari 2014 werden er door de afdeling archeologie van een Turkse universiteit luchtfoto's gemaakt om en boven het meer van Iznik, zoals Nicea na de succesvolle islamisering van dit deel van Turkije was gaan heten. Het water in het meer stond die dag vrij laag.
Bij nadere bestudering van de luchtfoto's bleken er opeens de grondlijnen van een verzonken kerk zichtbaar, ongeveer 20 meter van de oever waar het water slechts anderhalve tot twee meter diep was en erg helder.
Duikers maakten film- en foto-opnames en troffen overtuigende aanwijzingen aan dat het inderdaad de restanten van de verzonken Sint Neophytuskerk waren. De gelijkenis van het grondplan met het grondplan van de Hagia Sophiakerk van Iznik, doet vermoeden dat de gevonden kerk ook uit de vijfde eeuw stamt, wellicht zelfs uit de vierde eeuw.
En dat allemaal op 21 januari, de feestdag van Sint-neophytus. Meer dan een toeval?
Een van de archeologen over het belang van het kerkje:
According to ancient resources, Christians definitely stopped by İznik in the middle ages while making their pilgrimage, and visited the church. “Rumor has it that people in İznik were asking for help from the body of Neophytos when they were in difficulty,” he said.
Şahin said that Neophytos had been loved by the Christian Orthodox community and the Orthodox Church had been organizing feasts every year on Jan. 21, which is a significant date for İznik and Christianity. “The church was rediscovered on the same date, Jan. 21, 1250 years after it was submerged under water. This is an interesting thing,” he said.

De huidige (2017) ontwikkelingen in Turkije lijken er op te wijzen dat Turkije een islamitische staat gaat worden. Sinds het begin van de twintigste eeuw is het aandeel van het Christendom (30% rond de eeuwwisseling) alleen maar kleiner geworden: op het moment is 97% van de inwoners van Turkije moslim.
Volgens de christelijke hulporganisatie Open Doors wordt de situatie voor Christenen steeds moeilijker:
De mislukte coup van 15 juli 2016 om president Erdogan af te zetten, veranderde alles. De reactie van de overheid was scherp en werd in de hele samenleving gevoeld. Turkije veranderde in een dictatuur. Nationalisme en islamisering gaan hand in hand met minder ruimte voor de christelijke minderheid.
Buitenlandse christenen kunnen samenkomen zolang ze niet teveel vluchtelingen of Turkse burgers aantrekken. Evangelisatie is niet toegestaan. Historische christelijke gemeenschappen worden nauw in de gaten gehouden en gecontroleerd door de overheid. Protestantse groepjes zijn veelal klein en komen in huizen samen. Soms protesteren hun buren daartegen.
Turkse christenen met een moslimachtergrond staan het meest onder druk. Zij worden gezien als landverraders en een schande voor de familie. Ook de gemeenschap en lokale autoriteiten werken hen tegen. Door de aanwezigheid van islamitische fundamentalisten neemt het aantal geweldsincidenten tegen christenen toe.

Het lijkt wel alsof de situatie van de Christenen in het Turkije van nu een soort van herhaling krijgt van de situatie die we kenden uit de tijd van de Romeinse overheersing, de dagen van Neophytos.

Dat juist nu de kerk van Iznik weer opdoemt uit het meer, is dan ook een vorm van hoop en troost.

En een symbool van de eeuwigheidswaarde van het christelijk geloof en haar uitingen; wat van waarde is komt steeds weer boven.

Een beetje zoals Excalibur door de Dame van het Meer weer zal worden teruggeven wanneer Engeland het het meeste nodig heeft.

Eglise de Chanet

woensdag 15 december 2010

sacramentum

ite missa est: voorlopige slotoverweging

vrijdag 1 oktober 2010

een kerk keert terug: Iznik

vrijdag 1 januari 2010

verder lezen en kijken